Шрыла Сатчытананда Бхакцівінода Тхакур

Шрыла Бхакцівінод Тхакур

Усё жыццё Шрылы Бхакцівіноды Тхакура было прысвечана служэнню Шры Крышну, Вярхоўнай Асобе Бога. Па тым, якое дабро прынесла ягоная дзейнасць свету, яе можна параўнаць толькі з грандыёзнай дзейнасцю Самога Шры Чайтаньі і шасці Госвамі. Ягоная духоўная дзейнасць і боскія пісанні зрабілі велічэзны ўплыў на разумных і адукаваных людзей і зарадзілі веру ва ўзнёслыя настаўленні і запаведзі Госпада Чайтаньі.

 

Шрыла Бхакцівінода Тхакур з’явіўся ў гэты свет у 1838 годзе ў гістарычнай правінцыі Надзія ў вёсцы Бірнагар у заможнай бенгальскай сям’і Раджы Крышнананды Датты. Бацькі далі дзіцяці імя Кедаранатх Датта. Ён рос у багатай сям’і дзядулі, у Бірнагары – прыгожай і аквітнай вёсцы, якую насялялі шчаслівыя і бесклапотныя жыхары. Усюды, на садовых сцяжынках і каля басейнаў (гхатаў), гучалі смех, музыка, вершы і казкі. Шры Кедаранатх быў любы і аблашчаны, ён лёгка заводзіў сяброў сярод дамачадцаў і вясковых жыхароў. Будучы надзвычайна разумным дзіцём, ён сябраваў і з многімі дарослымі, задаючы ім шмат пытанняў. Асаблівую дапытлівасць ён выяўляў у сферы духоўнай – больш усяго ён распытваў пра прыроду Боскага і прыроду жывой істоты, а таксама пра стасункі паміж імі. На жаль, ягоныя пытанні выклікалі большай часткай неразуменне, бянтэжачы тых, да каго яны былі звернутыя. Ягоны незвычайны пісменніцкі дар праявіўся з ранняга дзяцінства. Каб пачуць Рамаяну ці Махабхарату ён мог адправіцца куды заўгодна. З шасці гадоў ён даследаваў факты і гісторыі гэтых эпасаў. А калі яму споўнілася дзевяць, ён прыступіў да вывучэння астралогіі.

 

Дзесяцігадовага Шры Кедаранатха перапаўнялі пытанні духоўнага плана, ён задаваў іх самым розным людзям – скульптару, які лепіць боствы Дургі, мусульманіну, які ахоўвае скарб ягонага дзеда, свайму школьнаму настаўніку, дзядзьку і шмат каму іншаму. Ён апісаў гэтыя гутаркі ў сваёй аўтабіяграфіі, ва ўласцівай яму пацешнай і яркай манеры казачніка. У ягоным сэрцы адчувалася цвёрдая вера ў адзіную асобу Госпада, ён ведаў, што Ім павінен быць Рама ці Крышна. З малых гадоў ён быў захоплены паўтарэннем імя Рама.

 

У адзінаццаць гадоў Шры Кедаранатх пакінуў бацькаву хату, а ў дванаццаць, паводле выбару маці, ужо быў жанаты на сваёй першай жонцы, дачцэ Шры Мадхусудан Мітры. Кажучы пра абставіны свайго дзіцячага шлюбнага жыцця (нярэдкага ў тыя далёкія дні) ён прыпадабняў яго да «гульні ў лялькі». І ўсё ж, успрымаючы сітуацыю ў такім святле, ён, тым ня менш, яму не пярэчыў.

 

Сваю першую адукацыю ён атрымаў у Санскрыт толе (пачатковая школа), дзе яго навучылі санскрыту, бенгалі і арыфметыцы. Пазней, калі хлопчыку споўнілася сем гадоў, дзед, Шры Мустафі Махашай, адправіў яго ў ангельскую сярэднюю школу Крышнанагара. Шры Кедаранатха адрозніваўся веданнем ангельскай мовы, атрымліваючы заахвочанні і ўзнагароды, а таксама дэманстраваў поспехі ў чытанні і дэкламацыі, быў здольны ў бенгалі і матэматыцы. Калі яму было трынаццаць гадоў, памёр ягоны бацька, і Кедаранатх пераехаў у Калькуту (сталіцу тагачаснай брытанскай Індыі), дзе і скончыў сваю адукацыю.

Шрыла Бхакцівінода Тхакур пісаў: «Ужо ў той час, калі яшчэ быў жывы мой бацька, мяне займалі думкі пра тое – чым ёсць гэты свет, і – хто мы? Гэтыя два пытанні валодалі мною з дзесяці гадоў. Сёння я думаў, што ведаю адказ, а заўтра – сумняваўся зноў».

 

Ён заставаўся ў грыхастха-ашраме аж да некалькіх апошніх гадоў свайго жыцця, але, тым ня менш, вёў жыццё маха-бхагаваты, пацвердзіўшы рэдкім прапаведніцкім старанніцтвам і выбітнымі багаслоўскімі працамі сваё становішча вечнага спадарожніка Шры Чайтаньі Махапрабху. Да таго як зрачыся свету і цалкам пагрузіцца ў любоўнае служэнне Гаўра-Гададхару і Радха-Мадхаву, Бхакцівінод Тхакур быў магістратам і міравым суддзём у святым горадзе Пуры, што ў Арысе, на ўсходнім узбярэжжы Індыі. У часы брытанскага праўлення ён набыў павагу і пашану нават у ангельцаў ня толькі сваёй дзіўнай інтуіцыяй, што дазваляла яму выносіць бясхібныя вырашэнні часам па ста судовых справах у дзень, але і як вельмі рэлігійны чалавек. «Ён займаў адказны ўрадавы пост у акруговым судзе (вышэйшы суд), забяспечваючы сям’ю, выхаваную на прынцыпах свядомасці Крышны. Адначасова ён самымі рознымі спосабамі служыў Усявышняму Госпаду. Такім цудоўным было ўсё ягонае жыццё! Практычна ўвесь дзень прапрацаваўшы ў судзе, ён адпачываў усяго чатыры гадзіны ў суткі, апоўначы ўставаў і да самай раніцы прысвячаў сябе літаратурнай працы. Такім быў рэжым яго дня», – пісаў пра яго Бхакціведанта Свамі Прабхупада.

 

Рэжым дня быў такім, што мала хто змог бы паўтарыць гэта хаця б тыдзень. Не выпускаючы нават невялікай магчымасці для любоўнага служэння Крышну, ён кожны дзень прытрымліваўся строгага распарадка. Ён ішоў адпачываць прыкладна а восьмай вечара, але падымаўся ўжо праз дзве гадзіны, адразу ўключаючыся ў пісменніцкую працу да чатырох гадзінаў раніцы. Потым ён адпачываў яшчэ паўгадзіны і ўжо да сямі гадзінаў раніцы паўтараў джапу. З сямі гадзінаў раніцы ён паўгадзіны праглядаў пошту, а з сямі трыццаці да дзевяці з паловай гадзіны вывучаў святыя шастры. Потым Бхакцівінод Тхакур рабіў амавенне і прымаў прасад, у час якога ён выпіваў пару шклянак малака і з’ядаў трохі садавіны і пару прэсных аладак-чапаці. Роўна ў дзесяць гадзінаў Бхакцівінод Тхакур ужо сядзеў у судзе, з неспасціжнай лёгкасцю і бясхібна вырашаючы часам даволі заблытаныя справы. У гадзіну дня ён адпраўляўся дадому на кароткі адпачынак, але а другой зноў вяртаўся ва ўстанову, працягваючы разгляд цяжбаў і іншых справаў да пяці вечара. Пасля сканчэння працоўнага дня Бхакцівінод Тхакур ішоў дамоў, каб на пару гадзінаў пагрузіцца ў пераклад шастраў з санскрыту на бенгалі. Потым ён ізноў рабіў амавенне, выпіваў пару шклянак малака, з’ядаў трохі рысу і чапаці і ў восем гадзінаў ішоў спаць.

 

Такім чынам, Бхакцівінод Тхакур выдзяляў на сон усяго 3 гадзіны ў суткі, а на духоўнае жыццё, якое прадугледжвае ня толькі джапу, але таксама вывучэнне пісанняў і іх пропаведзь праз пісменніцкую працу, ішлі ўсе іншыя гадзіны. Дзіўна, але ў яго была яшчэ і вялікая (па еўрапейскіх мерках) сям’я. Але, нягледзячы на гэта, ягонаму пяру належыць мноства выбітных твораў па філасофіі і багаслоўі бенгальскага вайшнавізму. А яшчэ ў ягонай шматлікай сям’і нарадзіўся вялікі Бхакцісіддханта Сарасваці Тхакур.

 

Бхакцівінод Тхакур атрымаў дыкшу ад Шры Віпін-віхары Госвамі, духоўнага настаўніка ў ланцугу вучнёўскай пераемнасці, якая ідзе ад Шры Джахнавы Маты. Потым ён сустрэў Шрылу Джаганнатху даса Бабаджы, які даў яму натхненне і настаўленні. Займаючы прэстыжны чынавенскі пост, а таксама валодаючы шырокай эрудыцыяй і духоўнымі якасцямі, Бхакцівінод Тхакур заставаўся сціплым, пакорлівым і таварыскім чалавекам. Манахі, што збіралі міласціну, заўсёды пакідалі ягоную хату задаволенымі і шчаслівымі. Ён быў добразычлівым чалавекам, ніколі нікому не зайздросціў і нават у спрэчках ніколі не выказваў сваёй незадаволенасці. Ён ніколі не прамаўляў ні слова, якое магло б параніць пачуцці іншага чалавека. «Тхакур заўсёды быў адважны і імкнуўся дапамагчы кожнаму. Звядучы асабістыя патрэбы да мінімуму, ён быў вельмі непатрабавальным у жыцці», – расказваў пра яго адзін філосаф.

 

Вось што кажа пра якасці, неабходныя для ўзросту ў духоўным жыцці, сам Бхакцівінод Тхакур у сваёй «Шаранагаці». Шрынівасачар’я славіць шэсць Госвамі Врындавана словамі: нана-шастра-вічаранайка-ніпунаў/сад-дхарма самстхапакаў/локанам хіта карынаў… – «Шэсць Госвамі Врындавана вывучылі ўсе шастры для таго, каб зацвердзіць вечныя рэлігійныя прынцыпы на выгоду ўсіх і кожнага». Падобна гэтаму Бхакцівінод Тхакур зрабіў вельмі шмат дзеля дабра чалавецтва. І таму яго заслужана называюць «сёмым Госвамі».

Біёграфы адзначаюць тры выбітныя дасягненні Шрылы Бхакцівіноды Тхакура:

 

1. Ён напісаў 100 кніг на тэмы духоўнага жыцця.

 

2. Ён выявіў месца з’яўлення Госпада Чайтаньі.

 

3. Ён увёў мноства новаўвядзенняў у мастацтва пропаведзі.

 

Апроч кніг (на бенгалі, орыя і ангельскай), якія ўдыхнулі новае жыццё ў пасланне Шры Чайтаньі Махапрабху і растлумачылі яго, Бхакцівінод Тхакур напісаў сотні паэмаў і песень, прасякнутых духоўнымі эмоцыямі і сідханта-шастрай (філасофскімі высновамі). Ягоныя працы зрабілі патаемныя настаўленні Шры Чайтаньі Махапрабху даступнымі разуменню сучаснага чытача, будучы выкладзены пераканаўчай, прасякнутай духам адданасці мовай. Вось толькі некаторыя з ягоных унікальных твораў: «Шры Крышна-самхіта», «Кальяна-калпатару», «Шры Чайтанья-шыкшамрыта», «Шры Навадвіпа-дхама Махатм’я», «Джайва-дхарма», «Шры Харынама-чынтамані», «Бхаджана-рахасья», «Гіта-мала», «Гітавалі», «Шаранагаці», каментары да «Бхагавад-гіты» і «Чайтанья-чарытамрыты». Ён апублікаваў сваю «Шры Чайтанья Гіту» пад імем Сатчыдананды Прэмаланкары, у сувязі з гэтым яго пачалі называць Сатчыданандам Бхакцівінодам Тхакурам.

 

«Гітавалі» Бхакцівінода Тхакура мае такія словы: «Ці зможа той, хто ня можа пакланяцца лотасавым стопам Шры Радхікі, абіцелі ўсяго спрыяльнага; той, хто ня можа знайсці прыстанка ў трансцэндэнтнай абіцелі Врындавана, упрыгожаным лотасападобным імем Радхі; той, хто ня мае зносінаў з адданымі Радхікі, сэрцы якіх споўнены мудрасці і любові Радхікі, калі-небудзь нацешыцца акіянам асалоды густаў адданага служэння Госпаду Ш’ямасундару?

Паспрабуйце зразумець, што Шры Радхіка – гэта настаўніца мадхур’я-расы (густу шлюбнай любові). Мадхур’я-прэма Радха-Мадхавы прызначана для абмеркавання і медытацыі. Той, хто цешыцца лотасавымі стопамі Шрымаці Радхарані, знаходзіць лотасавыя стопы Мадхавы, неацэннага скарбу сярод усіх скарбаў. Не прыняўшы прыстанку лотасавых стопаў Радхі, адданы ніколі не сустрэне Крышны. Ведычныя пісанні сцвярджаюць, што Крышна належыць прыслужніцам Шры Радхі. Пакінь жонку, сыноў, сяброў, багацце, паслядоўнікаў, спекуляцыйнае веданне і матэрыялістычную дзейнасць. Проста засяродзься на салодкім служэнні лотасавым стопам Шрымаці Радхарані. Такая адзіная просьба Бхакцівіноды».

 

За апошнія пяцьсот гадоў месца з’яўлення Госпада Чайтаньі неаднаразова падпадала затапленню неўтаймоўнымі водамі Гангі. У 1888 г. Шрыла Бхакцівінод Тхакур адкрыў джанмастхану (месца народзінаў) Шры Чайтаньі Махапрабху ў Ёгапітху, у Шрыдхаме Маяпуры. Шрыла Джаганнатха дас Бабаджы Махараджа, вядомы святы сідха і парамахамса-расіка-вайшнаў, пацвердзіў здагадку Тхакура. Гэта цудоўная вестка хутка данеслася да Брадж-бхумі. Тады Тхакур увёў у Ёгапітху пакланенне Госпаду Гаўрангу і Шрымаці Вішнупрыі. Адкрыты ўсяму новаму, у 1896 г. ён адправіў ва ўніверсітэты ўсяго свету кнігу вершаў «Шры Гаўранга-ліла смарана», якая складалася з сарака сямі старонак ангельскага ўступу: «Шры Чайтанья Махапрабху: Ягонае жыццё і настаўленні». Гэты ўчынак караніцца ў гарачым імкненні пашырыць настаўленні Госпада Чайтаньі ў краінах Захаду.

Бхакцівінод Тхакур стаў аўтарам трох прадказанняў:

 

«Хутка з’явіцца асоба, – пісаў ён, – якая будзе вандраваць па ўсім свеце і пашырыць настаўленні Госпада Чайтаньі».

 

Другое ягонае прароцтва абвяшчала: «Вельмі хутка спяванне харынама-санкіртаны пашырыцца па ўсім свеце. О, калі ж надыдзе той дзень, калі адданыя Амерыкі, Англіі, Францыі, Нямеччыны, Расеі возьмуць караталы і пачнуць спяваць Харэ Крышна ў сваіх гарадах?»

 

Трэцяе прароцтва: «Калі ж надыдзе той дзень, калі светласкурыя замежнікі прыедуць у Шры Маяпур-дхаму, далучацца да бенгальскіх вайшнаваў і заспяваюць: «Джая Шачынандана! Джая Шачынандана!» Калі ж надыдзе гэты дзень?»

 

Трэба адзначыць, як асаблівы знак, што Шрыла Прабхупада з’явіўся ў гэтым свеце менавіта ў 1896 г., калі Бхакцівінода Тхакур паслаў свае кнігі праз акіян. Воля Госпада Чайтаньі, жаданне Бхакцівінода Тхакура і міласць Шрылы Сарасваці Тхакура дазволілі Абхаю Чаранаравінду Бхакціведанту Свамі Прабхупаду пашырыць настаўленні Шры Чайтаньі і спяванне Харэ Крышна па ўсім свеце. І Прабхупада выканаў тры прадказанні Тхакура! «Мы павінны прызнаць, што ў сваёй спрадвечнай форме рух свядомасці Крышны (ІСККОН) быў створаны Шрылам Бхакцівінодам Тхакурам», – сказаў Шрыла Прабхупада, аддаючы належнае папярэднім ачар’ям.

 

У 1996 г., праз сто гадоў пасля таго, як Бхакцівінод Тхакур зрабіў свае знакамітыя прадказанні, тры тысячы «светласкурых адданых» з Амерыкі, Англіі, Францыі, Нямеччыны, Расеі і пяцідзесяці іншых краінаў сабраліся ў храме ІСККОН Чандрадая Мандзіры ў Маяпуры. Яны далучыліся да тысячы «бенгальскіх вайшнаваў» і скалынулі сусвет спевам «Джая Шачынандана, Джая Шачынандана, Джая Шачынандана, Гаўра-хары». Уся слава Шрылу Сатчытананду Бхакцівіноду Тхакуру!

 

У 1914 г., у дзень сыходу Шры Гададхары Пандыта (увасаблення Шры Радхі), Бхакцівінод Тхакур увайшоў у вечныя гульні Гаўра-Гададхары і Радха-Мадхавы. У Гадрумадвіпе (Навадвіпа) Шры Шры Гаўра-Гададхара, Боствы Бхакцівінода Тхакура, чакаюць вайшнаваў, каб дабраславіць іх у Свананда-сукхада-кунджы. У ніцья-браджа-ліле Радха-Мадхавы Бхакцівінод Тхакур, будучы манджары Камалай, служыць Шрымаці Радхарані. Яго пушпа-самадхі знаходзіцца ў ягоным бхаджан-куціры каля Радха-кунды.

 

Шрыла Бхакцівінода Тхакур скарыў сэрцы бенгальцаў і прыцягнуў іх да Вайшнавізму міласцю сваёй трансцэндэнтнай асобы, сілай літаратурнага дарунка і шырокай пропаведдзю. Па ягоным сыходзе жальбавала ўся Бенгалія, аднак вайшнавы ведалі, што місія Бхакцівіноды Тхакура будзе працягнута ягоным годным паслядоўнікам, Прабхупадам Шрылам Бхакцісіддхантам Сарасваці Тхакурам.

(Падрыхтаваў Садху-бхушана дас, чэрвень 2023)
Навігацыя: