Прасад – духоўны пажытак

У «Бхагавад-гіце» Госпад кажа: «Чым бы ты ні займаўся, што б ты ні еў, якія б ні прыносіў дары, што б ні аддаваў і якую б тапасью ні здзяйсняў, рабі гэта, о сын Куньці, як паднашэнне Мне». (Б.-г., 9.27). Адначасова Крышна зазначае, што чалавек мае есці толькі тое, што было спачатку прапанавана Яму. Такім парадкам, прапанаванне ежы Крышну – неад’емная частка сістэмы бхакці-ёгі.

 

Госпад таксама апісвае віды паднашэнняў, якія Ён прымае: «Калі чалавек прапануе Мне з любоўю і адданасцю лісток, кветку, плод ці ваду, Я прыму гэта» (Б.-г., 9.26). Крышна наўмысна не ўключае ў гэты пералік мяса, рыбу і яйкі, таму адданы Крышны не прапануе Яму такую ежу. Ён прапануе толькі самую лепшую, самую чыстую ежу. Само сабою зразумела, што гнілая плоць забітых на бойні жывёлінаў ці зародкі курыцы да яе не адносяцца.

 

У свядомасці Крышны адданы прапануе Крышну ежу і так выказвае сваю любоў да Яго. Нават у звычайным жыцці чалавек гатуе ежу для іншага на знак любові і прыхільнасці да яго, і той шануе ня толькі саму ежу, але і любоў, з якой яна прыгатавана. Гэтак жа і з прапановай ежы Крышну – гэты працэс дапаможа нам развіць сваю любоў да Яго і адданасць Яму.

 

Вядома, цяжка любіць таго, каго мы ніколі ня бачылі, але ўнікальныя ведыйскія пісьмы дэталёва апісваюць асабовыя рысы Бога. У святых пісьмах іншых асноўных рэлігіяў свету пра Бога гаворыцца як пра Вярхоўнага Бацьку, але пра Ягоную асобу прыводзіцца на здзіўленне мала звестак. Хрыстос казаў пра сябе як пра сына Бога, Магамет быў Ягоным прарокам, але хто ж тады Сам Бог? Ён толькі ўскосна праяўляе Сябе – то як голас нябёсаў, то як запалены куст і гэтак далей.

 

Аднак, калі мы прызнаем, што Бог стварыў нас, мы можам зрабіць лагічную выснову, што і Сам Ён валодае атрыбутамі асобы – целам, індывідуальнасцю і ўсімі магчымасцямі і здольнасцямі розных пачуццяў і органаў. Калі зыходзіць з меркавання, што мы валодаем пэўнай формай і характарам, а ў Бога іх няма, то, значыцца, у гэтым дачыненні мы перавышаем Яго. Але нелагічна лічыць, што стварэнне можа ў нечым перасягнуць свайго Творцу. Адпаведна, калі мы валодаем якасцямі асобы, то і Бог ёсць асобай, якая, валодаючы бязмежна магутнай духоўнай формай, тым ня менш застаецца асобай. Урэшце, гаворыцца ж, што мы створаны паводле вобразу і падабенству Бога.

 

На падставе ўласнага ўяўлення, заходнія мастакі звычайна малююць Бога магутным старцам з барадой. Але ў ведыйскай літаратуры прыводзіцца дакладнае апісанне выгляду і асабовых рысаў Бога, прытым пісьмы старажытнай Індыі – адзіная крыніца звестак такога роду. Перш за ўсё – Бог вечна юны. Акрамя таго, Ён валодае незвычайнымі якасцямі, якія прывабліваюць сэрцы і розумы нават вызваленых душаў. Ён дзівосна красамоўны і бязмежна мудры, вясёлы і адрачоны. Да таго ж, Ён увесь час цешыцца непаўторнымі трансцэндэнтнымі гульнямі са Сваімі вечнымі спадарожнікамі. У Ведах гаворыцца пра бясконцыя апісанні прывабных рысаў і якасцяў Вярхоўнай Асобы Бога. Таму Яго называюць «Крышна», ці «ўсёпрывабны». Калі мы зразумеем асобу Бога, нам будзе значна лягчэй сканцэнтраваць на Ім свае думкі, асабліва калі мы прапануем Яму ежу.

 

Крышна валодае вярхоўнай магутнасцю і абсалютна духоўны, таму усё, што сутыкаецца з Ім, таксама робіцца абсалютна чыстым і духоўным. Нават у матэрыяльнай прыродзе некаторыя аб’екты валодаюць ачышчальнай здольнасцю. Так, напрыклад, сонца сваімі магутнымі промнямі можа выпарваць чыстую, свежую ваду з забруджанага возера. Калі сонцу – матэрыяльнаму аб’екту – уласцівая такая здольнасць, то мы ня можам нават уявіць сабе ачышчальную сілу Вярхоўнай Асобы Бога, Крышны, які без усякіх намаганняў стварае мільёны сонцаў.

 

З дапамогай Сваіх трансцэндэнтных энэргіяў Крышна можа ператварыць матэрыю ў дух. Калі мы пакладзем у агонь жалезны прут, неўзабаве ён распаліцца дачырвана і набудзе ўсе асноўныя якасці агню. Таксама і ежа – матэрыяльная субстанцыя, але калі яе прапанаваць Крышну, яна робіцца цалкам духоўнай. Такая ежа ператвараецца ў прасад, што на санскрыце азначае «ласка Бога».

 

Прасад у практыцы бхакці-ёгі мае вельмі вялікае значэнне. У іншых сістэмах ёгі чалавек павінен штучна стрымліваць свае пачуцці, тады як бхакці-ёга дае магчымасць займаць іх разнастайнай духоўнай дзейнасцю, якая прыносіць надзвычайнае здавальненне. Дзякуючы такой дзейнасці пачуцці паступова адухаўляюцца і пачынаюць цягнуцца да духоўных асалодаў, якія намнога перавышаюць тыя, што даступныя нам у матэрыяльным жыцці.

 

У ведыйскай літаратуры змяшчаецца мноства апісанняў прасаду і ягонага ўздзеяння на чалавека. Госпад Чайтанья, увасабленне Вярхоўнай Асобы Бога, які з’явіўся ў Індыі пяцьсот гадоў таму назад, так казаў пра прасад: «Кожнаму раней даводзілася есці гэтыя матэрыяльныя стравы, аднак цяпер яны набылі незвычайны смак і дзіўны водар, якія прывабліваюць розум і заахвочваюць чалавека забыцца пра ўсе іншыя ласункі, таму што духоўны нектар з вуснаў Крышны дакрануўся да гэтай звычайнай ежы, і ёй перадаліся ўсе Ягоныя духоўныя якасці».

Як гатаваць прасад

Разуменне вышэйшай мэты вегетарыянства вызначае перадусім выбар прадуктаў, якія мы збіраемся прапанаваць Крышну. У «Бхагавад-гіце» Госпад кажа, што ежу можна падзяліць на тры катэгорыі адпаведна тром гунам матэрыяльнай прыроды – даброці, жарсці і невуцтва. Малочныя прадукты, цукар, гародніна, садавіна і гарэхі – гэта ежа, якая адносіцца да гуны даброці, і яе можна прапанаваць Крышну. Зазвычай, ежу, якая адносіцца да гунаў жарсці і невуцтва, не прапануюць Крышну, які Сам кажа ў «Бхагавад-гіце» (17.9-10), што такая ежа «выклікае пакуты, няшчасці і хваробы», і што яна «нясмачная, гнілая і дрэнна пахне». Як няцяжка здагадацца, мяса, рыба і яйкі – гэта ежа, якая адносіцца да ніжэйшых гунаў матэрыяльнай прыроды, таксама як і часнок, цыбуля і грыбы. Іх ня трэба прапаноўваць Крышну.

 

Кава і гарбата, якія змяшчаюць кафеін, становяць сабою наркатычныя сродкі, і іх таксама нельга прапаноўваць Крышну. Замест гэтага можна збіраць ці купляць травы і заварваць гарбату з іх.

 

Калі мы купляем прадукты, вельмі важна памятаць, што мяса, рыба і яйкі могуць уваходзіць у склад іншых прадуктаў, таму трэба ўважліва вывучаць этыкеткі і ў сумнеўных выпадках пытаць прадаўца ці звяртацца на фабрыку. Напрыклад, некаторыя гатункі кісламалочных прадуктаў і смятаны змяшчаюць жэлаціну, якая вырабляецца з рагоў, капытоў і костак забітых на бойні жывёлінаў. Трэба таксама пераканацца, што сыр, які вы купляеце, не змяшчае сычуга – ферменту, які здабываецца з тканак цялячага страўніка.

 

Трэба таксама ўнікаць ежы (асабліва з зернебабовых), якую згатавалі неадданыя. Згодна з тонкімі законамі прыроды, свядомасць кухара ўплывае на ежу ня толькі на фізічным роўні, але і на тонкім. Такая ежа робіцца правадніком няўлоўнага ўплыву на нашу свядомасць. Напрыклад, карціна – гэта ня проста набор мазкоў на палатне, але і адлюстраванне настрою мастака, які перадаецца таму, хто на яе глядзіць. Такім парадкам, калі мы ўжываем ежу, згатаваную людзьмі, якія ня маюць духоўнага ўсведамлення (напрыклад, работнікі якой-небудзь фабрыкі), мы, безумоўна, паглынаем пэўную дозу іхнай матэрыялістычнай свядомасці. Акрамя таго, як мажліва трэба есці толькі свежыя натуральныя прадукты.

 

Калі мы гатуем ежу, незвычайна важна захоўваць чысціню, бо ахайнасць і пабожнасць – родныя сёстры. Крышну нельга прапаноўваць нічога нячыстага, так што старайцеся трымаць кухню ў чысціні. Перш чым гатаваць, абавязкова памыйце рукі. Калі гатуеце, не каштуйце ежу. Гатаванне – гэта частка медытацыйнага працэсу, бо вы гатуеце ежу ня проста для сябе, але дзеля таго, каб даставіць здавальненне Крышну, які павінен быць першым, хто скаштуе яе і нацешыцца ёю. Гатуйце паводле выпрабаваных рэцэптаў, і тады ў вас усё ўдасца. Скончыўшы гатаванне ежы, вы можаце прапанаваць яе Крышну.

Як прапаноўваць ежу Крышну

Добра мець талерку і іншыя сталовыя прылады, прызначаныя вылучна для Крышны. У ідэале яны павінны быць новымі, каб ніхто іншы імі не карыстаўся. Калі ежа гатова, можна пакласці на гэтую асобную талерку патроху ад кожнай стравы. Самы просты спосаб прапановы – проста сказаць: «Дарагі Госпад Крышна, калі ласка, прымі гэту ежу». Трэба памятаць, што сапраўдная мэта такога рытуалу – выказаць нашу адданасць і ўдзячнасць Госпаду, таму імкнецеся ўкласці ў гатаванне ежы дзеля Крышны ўсю вашу любоў да Яго, і Ён абавязкова прыме вашае паднашэнне. Бог самадастатковы. Яму нічога ня трэба, так што гэтае паднашэнне – спосаб выказаць Яму нашую любоў і адданасць. Прапанаваўшы Крышну ежу, трэба на працягу некалькіх хвілінаў паўтараць мантру Харэ Крышна: Харэ Крышна, Харэ Крышна, Крышна Крышна, Харэ Харэ / Харэ Рама, Харэ Рама, Рама Рама, Харэ Харэ. Потым прасад, што даслоўна азначае «ласка Госпада», можна падаваць да стала. Уся прыгатаваная ежа цяпер лічыцца прапанаванай Крышну, але тая, што беспасярэдне знаходзілася на талерцы Крышны, асабліва шануецца і называецца маха-прасадам. Кожны павінен атрымаць хаця б маленькі кавалачак маха-прасаду. Паспрабуйце ацаніць духоўныя якасці прасаду і памятайце, што ён вызваляе нас ад уплыву кармы. Але, перадусім, цешцеся ім!

 

З часам вы, мажліва, захочаце прапаноўваць Госпаду ежу паводле ўсіх правілаў, усталяваных для тых, хто практыкуе свядомасць Крышны ў сябе дома. Дзеля гэтага вам патрэбна зрабіць просты алтар з выявамі Госпада Крышны, Госпада Чайтаньі і Шрылы Прабхупады, духоўнага настаўніка руху Харэ Крышна. Розніца паміж спрошчаным рытуалам прапанавання ежы і поўным складаецца яшчэ і ў малітвах, якія трэба прамаўляць. Паводле ўсіх правілаў падчас прапанавання тры разы чытаюць услых прыведзеныя ніжэй малітвы, схіліўшыся перад алтаром, на які вы паставілі тацу з паднашэннем дзеля Крышны.

nama oṁ viṣṇu-pādāya
kṛṣṇa-preṣṭhāya bhū-tale
śrīmate bhaktivedānta-
svāmin iti nāmine
namas te sārasvate deve
gaura-vāṇī-pracāriṇe
nirviśeṣa-śūnyavādi-
pāścātya-deśa-tāriṇe

«Я кладу пачцівыя паклоны Шры Шрымад А.Ч. Бхакціведанту Свамі Прабхупаду, які вельмі дарагі Госпаду Крышну, бо знайшоў прыстанне ля Ягоных лотасавых стопаў».

 

«О духоўны настаўнік, слуга Сарасваці Госвамі, я паважліва схіляюся перад табой. Ты міласціва прапаведуеш навуку Госпада Чайтаньядэвы і нясеш вызваленне краінам Захаду, заражаным імперсаналізмам і філасофіяй пустэчы».

namo mahā-vadānyāya
kṛṣṇa-prema-pradāya te
kṛṣṇāya kṛṣṇa-caitanya-
nāmne gaura-tviṣe namaḥ

«О самае літасцівае ўвасабленне Госпада! Ты – Сам Госпад Крышна, які з’явіўся як Шры Чайтанья Махапрабху. Цела Тваё залацістага колеру, як у Шрымаці Радхарані, і Ты шчодра раздаеш чыстую любоў да Крышны. Я кладу Табе пачцівыя паклоны».

nama oṁ, brahmaṇya, devāya
go, brāhmaṇa, hitāya ca
jagad, dhitāya, kṛṣṇāya
govindāya, namo, namaḥ

«Я выказваю сваю пашану Госпаду Крышну, якому пакланяюцца ўсе брахманы. Ён – абаронца кароваў і брахманаў, вечны дабрадзей усяго свету. Я зноў і зноў кладу паклоны Вярхоўнаму Госпаду, якога называюць Крышнам і Говіндам».

 

Пасля таго як вы прачыталі ўсе малітвы, ежа павінна заставацца на алтары дзесяць-пятнаццаць хвілінаў, пакуль Госпад каштуе яе. Гэты час вы можаце прысвяціць кіртану.

Навігацыя: