Этыкет вайшнава і азнакі поспеху на духоўным шляху

img

У святых пісаннях гаворыцца, што чалавек, які атрымаў свядомасць Крышны (г. зн. які цалкам прысвяціў сябе трансцэндэнтнаму любоўнаму служэнню Госпаду), развівае ў сабе ўсе добрыя якасці напаўбагоў. Вось некаторыя, самыя яркія з гэтых якасцяў:

– Вайшнаў заўсёды добры да ўсіх і ніколі не шукае сварак.

– Вайшнава цікавіць сутнасць жыцця, духоўная па прыродзе.

– Ён да ўсіх ставіцца аднолькава, і ніхто ня можа знайсці ў ім недахопаў (маюцца на ўвазе недахопы характару, а не целавыя хваробы і г.д).

– Розум вайшнава заўсёды чысты, свежы й вольны ад дакучлівых ідэяў.

– Вайшнаў нясе дабро ўсім жывым істотам, ён заўсёды спакойны і заўсёды спадзяецца на Крышну (Бога).

– У вайшнава няма ніякіх матэрыяльных жаданняў.

– Вайшнаў вылучаецца сціпласцю.

– Вайшнаў заўсёды цвёрды ў сваіх намерах.

– Вайшнаў атрымлівае перамогу над шасцю ворагамі: пажаднасцю, гневам, прагнасцю, ганарыстасцю, утрапёнасцю і зайздрасцю.

– Вайшнаў ніколі не пераядае.

– Вайшнаў заўсёды разважлівы (г. зн. ён валодае ўстойлівай псіхікай).

– Вайшнаў заўсёды паважны да іншых і пры гэтым не патрабуе павагі да сябе.

– Вайшнаў сур’ёзны (гэта не значыць, што ён не жартуе ці не смяецца; гэта азначае, што кожны свой крок ці слова ён старанна ўзважвае і абдумвае).

– Вайшнаў літасцівы (ня толькі да людзей, але і да жывёлаў; вайшнаў ніколі ня стане забіваць ці есці жывёлаў).

– Вайшнаў паэтычны (чалавек, які спазнаў боскую любоў, развівае ў сабе здольнасць да высокай паэзіі; Крышна кажа ў «Бхагавад-гіце», што талент у чалавеку – праяўленне Боскага).

– Вайшнаў майстар ува ўсім (такая рыса вечнай душы; душа ў сваім спрадвечным стане валодае мноствам мастацтваў, такіх як музыка, жывапіс, танец і г. д.; у матэрыяльным свеце гэтыя мастацтвы толькі збольшага выяўляюць сваю разнастайнасць).

– Вайшнаў маўклівы (маўклівасць – азнака глыбокіх разважанняў; вайшнаў усім спачувае, таму ягоныя разважанні маюць дачыненне да ўсіх жывых істотаў; пад маўчаннем таксама маюць на ўвазе адмову ад марнай балбатні ці абмеркавання плётак).

 

У кнізе «Вучэнне Шры Чайтаньі» ёсць такія радкі: «… калі чалавек атрымвае магчымасць служыць вялікай душы – махатме – шлях да вызвалення для яго адкрыты. Аднак тыя, хто прывязаны да матэрыялістаў, ідуць шляхам цемры. Сапраўдныя святыя адрозніваюцца такімі якасцямі, як спакой, добразычлівасць да ўсіх істотаў і непадуладнасць гневу. Проста маючы зносіны з такім святым, можна ўстаць на шлях свядомасці Крышны (на шлях вайшнава). Сапраўды, каб развіць у сабе любоў да Бога, неабходна мець зносіны са святымі адданымі. Кожнаму, хто судатыкнецца са святым чалавекам, адкрываецца шлях дасканалення ў духоўным жыцці, і, ідучы па стопах такога адданага, чалавек несумнеўна разаўе ў сабе свядомасць Крышны».

 

Для тых, хто жадае дасягнуць такога ўзроўня, існуе шэсць відаў рэкамендацыяў:

 

1. Чалавек павінен прымаць усё, што спрыяе выкананню адданага служэння. Адданае служэнне пачынаецца з паўтарэння святога імя Госпада, а спрыяльным фактарам ёсць, насамперш, чысціня. Чысціня бывае двух відаў: вонкавая і ўнутраная. Вонкавая чысціня – гэта чысціня цела й чысціня жылля. Для падтрымання цела ў чысціні трэба рабіць абмыванне адразу пасля сну, а таксама пасля апаражнення кішачніка, пасля галення, пасля стрыжкі валасоў і пазногцяў, а таксама пасля наведвання могілак ці крэматорыя. Чысціня жылля дасягаецца штодзённым прыбіраннем, падтрыманнем парадку, а таксама правільнага выкарыстання прасторы ў адпаведнасці з ведычнымі рэкамендацыямі. Унутраная чысціня – гэта чысціня намераў. Яна дасягаецца з дапамогай паклонаў духоўнаму настаўніку і Боствам, а таксама раннім падыманнем. Уставаць трэба да ўзыходу сонца; звычайна вайшнавы ўстаюць а 4 ці 5 гадзіне раніцы і спяваюць малітвы духоўнаму настаўніку, а потым дзве-тры гадзіны паўтараюць імёны Госпада на пацерках. Самым лепшым сродкам для захавання чысціні розуму ёсць пастаяннае паўтарэнне святога імя Крышны ў форме маха-мантры: Харэ Крышна Харэ Крышна Крышна Крышна Харэ Харэ / Харэ Рама Харэ Рама Рама Рама Харэ Харэ. Такім чынам, святое імя Крышны ёсць адначасна і сродкам, і мэтай духоўнай практыкі.

 

2. Наступная рэкамендацыя – адхіляць усё, што неспрыяльна для выканання адданага служэння. У «Шрымад-Бхагаватам» утрымваецца інфармацыя пра чатыры вечныя прынцыпы рэлігіі: аскетызм, чысціню, міласэрнасць і праўдзівасць. Адпаведна, чатыры віды грэшнай дзейнасці знішчаюць гэтыя прынцыпы. Гэта 1) ужыванне ачмуральных рэчываў (сюды ўваходзяць наркотыкі, тытунь, спіртное і нават кава і чай, а таксама ўсе прадукты, якія іх змяшчаюць); 2) недазволеныя адносіны з процілеглым полам (у ведычнай культуры полавыя адносіны дазволены толькі ў шлюбе і толькі дзеля зачацця дзяцей); 3) забіццё і ўжыванне ў ежу жывёлаў (любое мяса, рыба і яйкі не ўжываюцца вайшнавамі); і 4) азартныя гульні (асабліва ў нашу эпоху, мы бачым, як азартныя гульні робяцца крыніцай варожасці паміж людзьмі; вайшнавы ня ходзяць у ігральныя дамы і не гуляюць у латарэі). Празмерная прага да грошай, жанчынаў і становішча ў грамадстве шкодзіць духоўнаму развіццю чалавека. Ад такой прагі варта вызваліцца з дапамогай зносінаў з узнёслымі вайшнавамі.

 

3. Толькі Крышна здольны абараніць нас ад усіх нягодаў. Такі настрой думак развівае ў сабе чалавек, які імкнецца да рэальнага ўсведамлення Бога. У Індыі ёсць прыказка: «Калі Крышна захоча кагосці загубіць – хто выратуе яго? І калі Крышна захоча кагосці выратаваць – хто зможа загубіць яго?» Чалавек павінен быць цалкам упэўнены ў тым, што толькі Крышна можа абараніць яго. Усё жыццё вайшнава працята такой упэўненасцю. Так развіваецца сапраўдная бясстрашнасць, адна з якасцяў, якая дазваляе душы ўвайсці ў духоўную рэальнасць.

 

4. Вайшнаў павінен бачыць у Крышну таго, хто дае яму ўсе сродкі да існавання. Нярэдка чалавек, выхаваны ў ведычнай культуры, прывязваўся да пакланення напаўбагам, магутным істотам, валадарам матэрыяльных элементаў і стыхіяў. Вядома, на Захадзе многімі гэта ўспрымаецца як міт, а багасловы вінавацяць такіх людзей у паганстве. Тым ня менш, ведычныя пісанні ясна сцвярджаюць, што за кожнай з’явай прыроды стаіць асоба. У ведычнай культуры была развіта традыцыя багаславенняў. Гэтая традыцыя зусім невядомая людзям Захаду. Тут, на Захадзе, мы прывыклі лічыць, што ў жыцці можна дамагчыся ўсё саматугам. Тым ня менш, духоўная і матэрыяльная галеча, што пашырылася ў сучасным «прагрэсіўным» свеце, цалкам зняцэньвае такі пункт погляду. Краіны свету бяднеюць, знішчаюцца прыродныя багацці, разбураецца азонавы пласт і таюць ледавікі. Стыхійныя бедствы адбіраюць мільёны жыццяў, а войны апаноўваюць краіну за краінай. Веды сцвярджаюць, што ўсё гэта – вынік няўзгодненых дзеянняў паміж чалавечым грамадствам і вяршыцелямі лёсаў сусвету. Аднак таму, хто ступіў на шлях вайшнава, няма патрэбы пакланяцца напаўбагам. Крышна кажа ў «Бхагавад-гіце», што Ён – крыніца ўсіх багаславенняў, якімі могуць узнагародзіць напаўбагі. Таму, калі чалавек жадае мірна і ў дастатку жыць на зямлі, ён павінен шукаць багаславенняў вылучна Крышны (Бога). Такое стаўленне дапаможа яму таксама дасягнуць духоўнага прасвятлення. Гэта тлумачыцца абсалютнай прыродай Крышны. Вядомы выпадкі, калі чалавек дамагаўся ў Крышны матэрыяльных багаславенняў, але потым, толькі ўбачыўшы цудоўны вобраз Крышны, забываў пра ўсе свае трывогі і жадаў толькі аднаго – аддана служыць Яму. Такая абсалютная выгода, якую можна атрымаць ад пакланення Крышну і спадзявання на Яго.

 

5. Наступны, вельмі высокі ўзровень духоўнага развіцця, – гэта ўзровень, на якім вайшнаў усведамляе, што адны ягоныя жаданні нічога не вырашаюць; пакуль Крышна не выканае іх, яны ня змогуць выканацца самі па сабе. На гэтым этапе кожнае дзеянне вайшнава робіцца выкананнем волі Госпада. Тут варта заўважыць, што часта людзі блытаюць свае вар’яцкія ідэі з задумамі Госпада. Каб сапраўды спасцігнуць задумы Госпада, трэба, па-першае, спраўдзіцца са святымі пісаннямі, а па-другое, спытацца ў свайго духоўнага настаўніка, ці сапраўды Госпад хоча ад мяне гэтага. Толькі на вельмі высокім узроўні духоўнага развіцця чалавек можа чуць указанні Звышдушы. Галоўным чынам, гэтыя ўказанні прыходзяць да нас праз розум. Здольнасць цвяроза думаць – адна з умоваў для ўспрымання ўказанняў Госпада. Розум – правадыр волі Госпада, і, калі розум ачышчаны, мы можам зразумець, што хоча Госпад, і злучыць свае жаданні з Ягонымі жаданнямі.

 

6. Апошняй па спісе, але не па значэнні, запамогай на шляху да Бога ёсць пэўны настрой думак, калі вайшнаў лічыць сябе нікчэмнай душой, ня здольнай ні на што. У такім стане вайшнаў спадзяецца толькі на Крышну, молячы Яго пра выратаванне. Гэта вельмі высокі ўзровень; імітаваць яго – значыць марнаваць час. Звычайна, калі мы бачым у сваім сэрцы недахопы, нам няцяжка лічыць сябе палымі. Аднак, варта нам толькі трохі прасунуцца па духоўным шляху, як мы пачынаем уяўляць сябе вялікімі праведнікамі. Гэта – праява ганарыстасці, а не сапраўднай адданасці. Сапраўдная пакорлівасць – гэта неад’емны атрыбут любові да Бога, найвышэйшага дасягнення чалавечага жыцця.

Падрыхтаваў Садху-бхушана дас, лістапад 2022
Навігацыя: