Паняцце любові ў ведычнай культуры

Любоў ёсць адной з цэнтральных тэмаў Ведаў. Вядома, што лексіка мовы адлюстроўвае глыбокае пранікненне прадстаўнікоў гэтай культуры ў тую ці іншую з’яву прыроды. Так, напрыклад, у арабскай мове звыш 130 назваў для паняцця «вярблюд», бо гэта жывёла грала важную ролю ў жыцці тых народаў. У жыхароў крайняй поўначы каля 20 словаў, якія пазначаюць снег – ёсць слова, што паказвае на «мокры снег», «новы снег» і г. д. У Ведах сучасныя даследнікі знайшлі больш за 60 пазначэнняў для такой сусветнай з’явы як «любоў».

 

У беларускай мове, як вядома, існуе розніца паміж каханнем і любоўю. Недзе быў такі дэматыватар «Беларуская мова – гэта тое, што дапаможа не называць любоў да піва і каханне да дзяўчыны адным і тым жа словам». «Каханне» гэта нешта падобнае да таго самага «Эраса» Зыгмунда Фройда, што можа быць толькі паміж жанчынай і мужчынам. Таму нельга сказать, што вы кахаеце нейкі, напрыклад, серыял – нават калі вы яго моцна-моцна любіце, кахаць яго аніяк не атрымаецца)).

 

Веды адрозніваюць некалькі ўзроўняў кахання. Самы першы, прымітыўны, называецца трышна. Трышна перакладаецца як «смага». Напрыклад, калі чалавеку хочацца піць, ён не пытаецца ў вады ў шклянцы, ці кахае яна яго, ці хоча злучыцца з ім і г. д. Чалавек проста бярэ і п’е ваду. Такое ж дачыненне аднаго чалавека да іншага называецца ў Ведах трышна, «эгаістычнае каханне». Гэта нават не каханне, а несуцішнае жаданне валодаць іншым (целам, прыгажосцю, здольнасцямі і г. д.). У крыміналістыцы такое «каханне» называецца згвалтаваннем. Гэта ніжэйшы від кахання, калі казаць пра каханне ў паняццях цягі адной жывой істоты да іншай.

 

Узаемная трышна, калі ў іншага аб’екта таксама ўзнікае падобнае пачуццё, называецца майтхунья, ці полавая цяга. Гэта вельмі небяспечная камбінацыя, бо дзеці, народжаныя ад такога кахання, часцяком развіваюць у сабе дэманічныя задаткі і робяцца абузай для грамадства. Нараджэнне дзяцей – гэта вялікае таемства. Ніхто не прыходзіць у гэты свет чыстым аркушам. Кожны нясе на сабе адбітак сваіх мінулых дзеянняў. Але яшчэ большую ролю ў фармаванні характару будучага дзіцяці грае стан свядомасці бацькоў у момант зачацця. Майтхунья, юрлівае імкненне нацешыцца адно адным, закладвае ў зародку пэўныя самскары, «уражанні», падобныя да ўражанняў ад толькі што прагледжанага фільма. Вядома, як кінастужкі ўплываюць на свядомасць; падобным жа чынам уплываюць на свядомасць будучага дзіцяці гукі і думкі бацькоў у момант зачацця.

 

Наступны від кахання – мат-сарам, «матылькі ў жываце». Гэтае каханне вядома ўсім – яго называюць «юнацкім каханнем», «першым каханнем» ці «рамантычным каханнем». У пэўным сэнсе, калі гэтае каханне мае ўстойлівы характар, пра яго кажуць, што гэта платанічнае каханне.

 

Далей, больш высокі ўзровень – гэта моцная прыхільнасць да зносінаў з процілеглым полам. Такое каханне носіць назву камы, пажадлівай прыхільнасці. Сіла гэтага кахання вялікая. З дапамогай камы ўсе прыгажуні свету кіруюць сваімі мужамі. Вялікія імперыі будаваліся толькі па ўзмаху рукі прыгожай жанчыны. І па ейнаму ж узмаху яны бурыліся. Кама абвяшчаецца Крышнам у «Бхагавад-гіце» самай страшнай хваробай жывой істоты. Кама ёсць ні што іншае, як нашае спрадвечнае імкненне служыць і любіць Бога, якое перайначылася пад уплывам матэрыяльнай прыроды. Крышна раіць нам перамагчы каму з дапамогай вялікай зброі, трансцэндэнтных ведаў, якія складаюцца з ведаў пра трансцэндэнтныя абіцелі Госпада і Ягоных спадарожнікаў у духоўным свеце.

 

Наступны ўзровень – гэта бескарыслівая любоў. Яна падзяляецца на дзве катэгорыі: любоў сябра да свайго сябра і любоў маці да дзіця. Бескарыслівасць у абодвух выпадках мае на ўвазе ахвярнасць, а розніца складаецца толькі ў тым, што сябар часам чакае такой жа ахвярнасці ад свайго сябра, тады як маці зусім нічога не чакае ад дзіцяці ў памен на сваю любоў і служэнне. Такая любоў – найвышэйшае праяўленне кахання, даступнае жывым істотам у матэрыяльным свеце.

 

Далей Веды кажуць пра духоўную любоў. Духоўная любоў ад пачатку і да канца бескарыслівая. Ейнае адрозненне ад матэрыяльнай палягае ў тым, што аб’ектам духоўнай любові ёсць Бог, які ёсць дасканалы сябар, гаспадар, дзіцё альбо ўмілаваны. Матэрыяльны свет уяўляе сабою адлюстраванне свету духоўнага. Усе адносіны, якія мы бачым тут, вечна праяўлены ў духоўнай рэальнасці. Любоў складае аснову духоўнага свету і духоўных адносінаў. Душа выткана з любові, і таксама вытканы з любові ейныя адзенні, атачэнне, звычкі і голас. Каб спасцігнуць духоўную любоў, якую на санскрыце называюць прэмай, трэба спачатку зразумець прынцып вечнай рэальнасці, дзе няма ні каліва матэрыі. Тое, што ў матэрыяльным свеце адлюстроўваецца ў самым нізе, у свеце духоўным ёсць вяршыняй кахання. Гэта – адна з патаемных ведычных таямніцаў, і разумець яе трэба ў зносінах з сапраўдным духоўным настаўнікам.

img
Падрыхтаваў Садху-бхушана дас, лістапад 2022
Навігацыя: