20. Паўтарэнне імя Бога. Маха-мантра Харэ Крышна

Нягледзячы на тое, што Госпад мае мноства імёнаў (у «Махабхараце», напрыклад, ёсць гімн, у якім пералічваецца тысяча імёнаў Вішну), Шры Чайтанья рэкамендаваў для паўтарэння менавіта маха-мантру, бо, у адрозненне ад іншых мантраў, для яе паўтарэння не даецца ніякіх правілаў. Маха-мантру можна паўтараць заўсёды і ўсюды. Лічыцца, што звяртаючыся да імёнаў, з якіх складаецца маха-мантра, бхакта датыкаецца з усёй поўнасцю Абсалютнай Ісціны, бо ў імені Крышна ёсць Бхагаван, у імені Рама – усе аватары, у імені Хара (адно з імёнаў Радхі) – усе шакці, таму нама-бхаджана ёсць найважнейшым відам адданага служэння Богу. У духоўным жыцці вайшнаваў яна займае такое ж важнае месца як і малітоўная практыка ў іншых рэлігіях. У гэтым сэнсе паўтарэнне маха-мантры напамінае паўтарэнне Ісусавай малітвы ў праваслаўных хрысціянаў ці Ружанца ў каталікоў.

 

Індывідуальнае паўтарэнне маха-мантры называецца джапай. Для джапы вайшнавы адводзяць лепшы час сутак – ранішнія гадзіны. Паўтараюць маха-мантру на цотках, зробленых са святога дрэва – туласі ці німбы, цоткі звычайна трымаюць у адмысловым мяшэчку. Каб паўтараць імёны, не абавязкова сядзець у адной позе, як гэта робяць ёгі, займаючыся медытацыяй, можна сядзець, стаяць ці хадзіць, самае важнае – быць засяроджаным на імені.

 

Паколькі лічыцца, што гук імя нематэрыяльны і таму, пранікаючы ў сэрца, ачышчае яго, робячы мяккім і ўспрымальным да духоўных ведаў, пачаткоўцам спачатку раяць проста выразна прамаўляць імёны Бога і ўважліва ўслухоўвацца ў іхнае гучанне. Надалей вучань павінен навучыцца заклікаць да імя Бога з маленнем і бачыць у ім свой адзіны прыстанак. На вышэйшых стадыях бхакці імёны Бога для таго, хто іх паўтарае, робяцца неадрознымі ад Самаго Бога і вымаўленне іх прыносіць яму велізарную асалоду.

 

Іншы від нама-бхаджанысанкіртана, спяванне святога імя. Для гэтага вайшнавы збіраюцца разам і спяваюць імёны Бога наступным чынам: спачатку вядоўца спявае цалкам маха-мантру, потым усе хорам яе паўтараюць, потым ізноў уступае вядоўца, і г. д. Пры гэтым звычайна спяванню акампануюць на мрыдангах (падвойных гліняных барабанах) і караталах (маленькіх латуневых талерачках), часам выкарыстоўваецца індыйская гармонія і іншыя традыцыйныя інструменты, мелодыі зазвычай таксама традыцыйныя. У час спявання вайшнавы танцуюць, бо танец лічыцца адным з важных элементаў бхакці. У Індыі вайшнавы здаўна, яшчэ з часоў Шры Чайтаньі, практыкуюць урачыстыя людныя шэсці са спяваннем маха-мантры, якія уяўляюць сабой паважнае і маляўнічае гледзішча. Зараз, пасля шырання вайшнавізму за межамі Індыі, санкіртана стала звыклай з’явай і ў гарадах Захаду. Шры Чайтанья і вайшнаўскія ачар’і лічылі, што паколькі імя Бога праслаўляецца практычна ва ўсіх народах, усеагульнае спяванне імёнаў Бога можа паслужыць у будучыні глебай для з’яднання сусветных рэлігіяў, і прадказвалі шыранне санкіртаны па ўсім свеце. У гэтым таксама адлюстраваны ўніверсалізм вучэння вайшнаваў. Напрыклад, Бхакцівінода Тхакур пісаў у адным са сваіх артыкулаў у часопісе «Садджана-тошані»: «Ёсць шмат рэлігіяў у свеце. Але найвышэйшая рэлігія – усеагульнае спяванне боскіх імёнаў Вярхоўнага Госпада… О, калі ж прыйдзе той дзень… калі ўсе рэлігіі ўвальюцца як рэкі ў вялікі акіян вайшнавізму – усёахопнай сусветнай рэлігіі? Калі ж надыдзе той дзень?»

Падрыхтаваў Садху-бхушана дас, снежань 2022
Навігацыя: